swietokrzyskie.info

Środa, 24 czerwca 2026, Do końca roku 190 dni Imieniny: Danuty, Jana, Janiny

Wiadomosci

24 marca - 67 rocznica bestialskiego mordu

Dodane: Kasia Data: 2013-03-23 19:39:33 (czytane: 19530)  Wersja do druku

- Krótko przed nadejściem poranka, około piątej rano, 24 marca 1944 roku we wsi Markowa koło Łańcuta, niemieccy żandarmi zamordowali ośmioro Żydów oraz całą, ukrywającą ich ośmioosobową polską rodzinę.

Od kul zginęli: 44- letni Józef Ulma, jego, będąca w ostatnim miesiącu ciąży, 32 -letnia żona Wiktoria oraz szóstka ich dzieci: 8-letnia Stasia, 6-letnia Basia, 5-letni Władzio, 4-letni Franciszek, 3-letni Antoś i półtoraroczna Marysia -  przypomina na licznych wykładach historyk krakowskiego Instytutu Pamięci Narodowej, dr Mateusz Szpytma.

Józef Ulma, ojciec, urodził się w 1900 roku w ubogiej wiejskiej rodzinie. Ukończył czteroklasową szkołę powszechną. W 1921 roku został powołany do służby wojskowej. W 1929 r. rozpoczął dalsze kształcenie w szkole rolniczej w Pilźnie. Ukończył ją z wyróżnieniem.
 
Józef  był osobą o wielu zainteresowaniach, wszechstronnie uzdolnioną. Aktywnie działał w lokalnej społeczności. Zajmował się pszczelarstwem i hodowlą jedwabników, propagował ogrodnictwo i uprawę warzyw, jako pierwszy stworzył we wsi szkółkę drzew owocowych. Był też bibliotekarzem w Kole Młodzieży Katolickiej i aktywnym członkiem ZMW „Wici”. Największą jego pasją była jednak fotografia.

rodzina_ulma1.jpg

 
W 1935 r. Józef poślubił młodszą o 12 lat Wiktorią Niemczak i wkrótce na świat zaczęły przychodzić ich dzieci.
 
Gdy wybuchła wojna, Józef Ulma zaangażował się w pomoc Żydom. Prawdopodobnie w drugiej połowie 1942 roku przyjął pod swój dach ośmioro żydowskich uciekinierów z rodzin Szallów i Goldmanów z Łańcuta. Innej żydowskiej rodzinie pomógł wybudować ziemiankę w pobliskim lesie i sukcesywnie zaopatrywał w żywność. Leśna kryjówka, po jakimś czasie, niestety została zlokalizowana przez Niemców. Ukrywający się w niej trzy kobiety i dziecko zamordowano. Pomoc ze strony Ulma nie została ujawniona. Mimo zaistniałego zdarzenia gospodarz z Markowej, narażając życie całej swojej rodziny, kontynuował ukrywanie u siebie ośmiorga Żydów z Łańcuta.
 

rodzina_ulma2.jpg

Wiosną 1944 r, granatowy policjant, z pochodzenia Ukrainiec, Włodzimierz Leś, który wcześniej zagarnął majątek ukrywanej w Markowej rodziny Szallów i teraz zamierzał pozbyć się jego prawowitych właścicieli, zadenuncjował Ulmów.
 
Krótko przed świtem, w piątek 24 marca 1944 czterech niemieckich żandarmów z posterunku w Łańcucie: Joseph Kokott (volksdeutsch z Czechosłowacji), Michael Dziewulski i Erich Wilde, pod dowództwem szefa, porucznika Eilerta Diekena, wraz z czterema granatowymi policjantami, wśród których był tenże Włodzimierz Leś, wpadło do gospodarstwa Ulmów. Pozostawiwszy policjantów jako obstawę niemieccy żandarmi wdarli się do domu. Rozpoczęła się masakra. Dwóch braci Szallów i Gołdę Goldman zastrzelili podczas snu. Następnie, dla postrachu ogółu, oprawcy polecili sprowadzić na świadków dalszej egzekucji przybyłych z nimi polskich furmanów. Na ich oczach Niemcy zastrzelili pozostałych braci Szallów oraz Laykę Goldman z dzieckiem. Jako ostatni zginął 70–letni ojciec Szallów.
 

rodzina_ulma3.jpg

Następnie przed dom wyprowadzono Józefa Ulmę, jego ciężarną 32-letnią żonę Wiktorię i wszystkie dzieci. Rodziców zastrzelono na ich oczach. Prawdopodobnie w czasie egzekucji Wiktoria zaczęła rodzić, gdyż świadek ekshumacji zeznał później, że po wykopaniu zwłok dostrzegł główkę i piersi noworodka wystające z jej narządów rodnych.
 
Po zamordowaniu dorosłych, Niemcy, po krótkiej naradzie rozstrzelali również dziatwę.Na oczach woźniców zamordowano 8-letnią Stasię, 6-letnią Basię, 5-letniego Władzia, 4-letniego Frania, 3-letniego Antosia i półtoraroczną Marysię. Trójkę bądź czwórkę dzieci zastrzelił osobiście Joseph Kokott, krzycząc przy tym do furmanów: „patrzcie jak giną polskie świnie, które przechowują Żydów”.
 
Po zakończeniu masakry Niemcy przystąpili do grabieży gospodarstwa Ulmów. Wezwali też sołtysa i kilku mężczyzn, by pogrzebali zamordowanych we wspólnej zbiorowej mogile. Akcję uwieńczyła suto zakrapiana libacja alkoholowa oprawców urządzona na miejscu masakry. Po niej, sześcioma furmankami pełnymi zrabowanych dóbr, żandarmi i policjanci powrócili do Łańcuta.
 

rodzina_ulma4.jpg

We wrześniu 1944 r. żołnierze AK zlikwidowali policjanta Włodzimierza Lesia. Spośród Niemców, za uczestnictwo w mordzie na rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach, osądzony został jedynie żandarm Joseph Kokott. W 1957 został on odszukany i aresztowany w Czechosłowacji, a następnie wydany do Polski. W 1958 sąd w Rzeszowie skazał go na karę śmierci, jednakże Rada Państwa PRL okazała wspaniałomyślność wobec mordercy dzieci, skorzystała z prawa łaski i zamieniła karę na dożywocie, a następnie na 25 lat pozbawienia wolności. Kokott zmarł w więzieniu w 1980 roku. Porucznik Eilert Dieken, dowódca ekspedycji karnej, po wojnie pracował jako inspektor policji w zachodnioniemieckim Essen. W latach 60. niemieckie władze rozpoczęły śledztwo w sprawie zbrodni popełnionych przez niego podczas służby w okupowanej Polsce. Jednakże, zanim zdołano postawić go w stan oskarżenia, Dieken zmarł.
 
Losy pozostałych dwóch morderców Michaela Dziewulskiego i Ericha Wildego pozostają nieznane.
 
13 września 1995 żydowski Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu Jad Waszem w Jerozolimie przyznał pośmiertnie małżeństwu Józefowi i Wiktorii Ulma medale „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” - najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne nadawane nie-Żydom.
 
17 września 2003 pelpliński biskup Jan Szlaga otworzył proces beatyfikacyjny 122 polskich ofiar hitleryzmu, wśród których znaleźli się Józef i Wiktoria Ulmowie oraz szóstka ich dzieci.
 
Zbrodnia w Markowej stała się symbolem martyrologii Polaków mordowanych przez Niemców w odwecie za niesienie pomocy Żydom. 24 marca 2004 r. we wsi odsłonięto pomnik poświęcony bohaterskiej i wielkodusznej rodzinie Ulmów.
 
23 marca 2012 podpisany został akt erekcyjny budowy Muzeum Polaków Ratujących Żydów. Powstanie ono w Markowej i nosić będzie imię rodziny Ulmów. Jego otwarcie zaplanowane jest na marzec 2014r.
/JK/

źródła:
 
- dr Mateusz Szpytma, Oddali życie za bliźnich, http://mtrojnar.rzeszow.opoka.org.pl/swieci/ulmowie/oddali.htm
 
- Wikipedia

  • Wiadomości z regionu
  • Aktualności
  • Sport
  • Kultura, rozrywka
  • Polityka

Uwaga: Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.

  Komentarze (17)
     

-Film o tej zbrodni... (2013-03-26 10:15:21)

powinien obejrzeć każdy młody Polak, oczywiście w porze największej oglądalności, tymczasem w TVP w tym czasie lecą seriale typu komisarz, pies i pistolet, amerykańskie komedie romantyczne, stąd taka wiedza, a młodzież zamiast do Mauzoleum w Michniowie wiezie się na wycieczki w góry. A tak nawiasem to jeden z wyklętych który ma pomnik rozstrzelał po wojnie 16 osób narodowości żydowskiej.

-+/- (2013-03-26 07:47:38)

straszne, ale czy było warto? czy można poświęcać los swojej rodziny, swoich dzieci?!

-Potworna zbrodnia (2013-03-25 18:41:53)

potworna zbrodnia, kilka razy oglądałem o niej film dokumentalny, nie rozumiem powodów dla których zeszliście z tematu, a w Polsce było najwięcej takich bohaterów dlatego, że u nas mieszkało również najwięcej osób narodowości żydowskiej, w niektórych miasteczkach nawet 80-90%.

-... do x (2013-03-25 16:07:03)

Dawno temu był już taki, co ugiął się przed siłą i zdradził Człowieka. Dostał za to 30 srebrników. Nie cieszył się nimi długo zbyt..
W kontakcie ze Złem nie ma żadnych gwarancji spokoju. A Dobro nie może być naiwne, relatywne albo pozorne.
Ulmowie podjęli ryzyko. Byli po prostu dzielni i przyzwoici. Zapłacili straszną cenę. Pamięć o nich powinna trwać.
"Aby Zło zatriumfowało, wystarczy, by dobry człowiek niczego nie robił." (Edmund Burke)

-dop tego z godziny 2013-03-25 14:05:58 (2013-03-25 14:43:26)

„Wielki dług wdzięczności żydów wobec jego Świątobliwości Piusa XII dotyczy zwłaszcza żydów z Rzymu, gdyż będąc najbliżej Watykanu byli przedmiotem szczególnej jego troski” – napisał Eugenio Zolli (Wielki Rabin Rzymu)

Dlaczego tak mało wiesz o wielkiej pomocy żydom z rąk katolików? Bo zamiast rzucać bzdurne słowa na wiatr jak Ty to czynisz - katolicy działali, a nie tylko o tym mówili.
Zacytuje Ci dlaczego tak robili: „w interesie samych ofiar, aby nie uczynić, przeciwnie do intencji, cięższą i bardziej nie do zniesienia ich sytuację” (Mowa do kardynałów z 2 czerwca 1942 roku).

Pius XII wysłał sekretny list do biskupów „nakazujący cofnięcie ścisłej klauzury w domach zakonnych, aby mogły się stać kryjówką dla żydów.”

A co o tym mówił Wielki Rabin Rzymu „Znam klasztor w którym zakonnice spały w piwnicy, aby uciekinierzy mogli zająć ich łóżka.”
O!! Jakoś to nie pasuje do wizji komunistów i sekciarzy antykatolickich oraz innych maniaków nienawiści.

To jak porozmawiamy o czerwonych ludobójcach i zbrodniarzach? Porozmawiamy o prześladowaniu i mordowaniu katolików?

-p (2013-03-25 14:18:59)

Troszkę się doinformuj . Niemcy mordowali żydów dlatego że chcieli zrobić czystą białą rasę Ludzi tak samo jak Japończycy mordowali Chińczyków. JA dla tej rodziny mam wielki szacunek bo pomagali ludziom bez względu na swój los

-do tego inteligenta co analfabetyzuje wejdz nawet na wikipedie (2013-03-25 14:05:58)

Narodziny i dzieciństwo
Narodziny Jezusa

Information icon.svg Osobne artykuły: Data narodzin Jezusa Chrystusa i Dziewictwo Marii z Nazaretu.

Zgodnie z przekazem nowotestamentowym Jezus Chrystus urodził się w żydowskiej rodzinie, jako syn dziewicy Marii poślubionej Józefowi. Współcześnie narodziny Chrystusa datuje się na 8–4 rok p.n.e w okresie drugiej świątyni. Za czasów papieża Jana I (zm. 18 maja 526) zaczęto liczyć naszą erę od jego urodzenia, jednak według współczesnych nauk mnich, który dokonał rachuby lat, pomylił się o kilka lat.

Miejsce narodzin według Ewangelii to Betlejem[7]. Zdaniem niektórych historyków – było to prawdopodobnie Nazaret[8][9][10]. Nadano mu imię Jezus. Józef był z zawodu cieślą budowlanym (tektonem)[11], a według Ewangelii Mateusza i Łukasza potomkiem króla Dawida (różnice w genealogii Jezusa, zachodzące między relacjami tych Ewangelistów, tłumaczy się hebrajskim prawem i zwyczajem lewiratu – 5 Księga Mojżeszowa/Powtórzonego Prawa 25, 5–6). Wedle Ewangelii Mateusza i Łukasza, jedynych pism w Nowym Testamencie, które zawierają informacje o poczęciu i narodzinach Jezusa, został on poczęty nie przez Józefa, lecz przez Ducha Świętego w łonie Marii (por. Łk 1,35 i Mt 1,18). teraz na temat ukrywania poczytaj sobie lub nie pamietam juz filmu na prawdziwych faktach :Jeden z najbardziej poszukiwanych zbrodniarzy wojennych, chorwacki generał Ante Gotovina kryje się pod skrzydłami Kościoła Katolickiego i watykańskiej hierarchii - napisał brytyjski dziennik "The Daily Telegraph" powołując się na słowa głównej prokurator haskiego Trybunału ds. Zbrodnii Wojennych w byłej Jugosławii, Carli Del Ponte.

Według dziennika, Del Ponte powiedziała w poniedziałek, iż Gotovina otrzymał schronienie w chorwackim klasztorze franciszkańskim. Dodała, że Watykan w ciągu kilku dni jest w stanie dokładnie określić, w którym z 80 klasztorów w Chorwacji generał się ukrywa. Watykan jednak milczy na ten temat, co Del Ponte "niebywale zaskoczyło".

Prokurator Del Ponte podała te informacje do wiadomości publicznej właśnie dlatego, że nie była w stanie przedrzeć się przez ten watykański mur milczenia - tłumaczy gazeta.
aA treszte sobie sam poczytaj i nie jestem tu za Katolikami czy innymi wyznaniami .

-pytam (2013-03-25 13:37:01)

ilu Polaków uratowali Żydzi?

-Półanalfabetyzm intelektualny to duży problem (2013-03-25 12:20:31)

do: do jk i x (2013-03-25 08:06:11)

Wiesz co to jest Trójca Święta? Jezus jako syn Boży nie był więc żydem, Eskimosem czy aborygenem. Twierdzenie, że Jezus jest, był żydem pod względem "narodowościowym" wynika ewidentnie u ciebie z niezrozumienia i totalnej niewiedzy oraz z postrzegania świata w sposób rasistowsko-genetyczny. Pomijając, że w tamtym okresie nie mogło być mowy o czymś takim jak naród Żydowski, który to zrodził się dopiero wraz z syjonizmem w XIX i XX wieku.

Ponadto sądząc po twojej wypowiedzi nie umiesz czytać ze zrozumieniem, albo jesteś "ciężko myślącym półinteligentem", lub co gorsza człowiekiem tak zaślepionym nienawiścią do katolików, że widzisz jakieś swoje własne psychiczne urojenia w wypowiedziach innych.
Watykan ukrywał zbrodniarz? Napisz nam jakich?
Chodzi ci o Wielkiego Rabina Rzymu i wielu innych żydów? A może innych ukrywanych przed nazistami?
Nudzi Ci się i bawisz się w rzucanie wymyślonych na szybko kłamstw i pomówień w dodatku takich prymitywnych i hasłowych? Żenujące.
Jesteś członkiem jakiejś wrogo nastawionej i przepełnionej nienawiścią do katolików grupy "religijnej", a może sympatyzujesz z hasłami wyznawców karier i braku zasad moralnych od Palącego koty?

-do jk i x (2013-03-25 08:06:11)

jk i x . Pan Jezus też był żydem . Dlaczego Niemcy zabijali Żydów ,dlaczego Watykan ukrywał zbrodniarzy. Zastanówcie się co piszecie bo was też by dziś mogło nie być

-JK do: x (2013-03-24 22:28:08)

tak właśnie robili wszyscy w Europie.
Wyjątkiem byli Polacy, mimo iż tylko w Polsce za ukrywanie Żydów Niemcy karali śmiercią.
Czy taka postawa była właściwa? Czy to dobrze, że Polacy to większość wśród Sprawiedliwych?
Dziś w świecie, i w Polsce też, to właśnie Polaków powszechnie oskarża się i wrabia w antysemityzm i zbrodnie wobec Żydów podczas wojny, kręci o tym filmy, pisze ksiązki...

-x (2013-03-24 21:06:30)

Powinien ich wydać, zamiast ukrywać. Swoim postępowaniem sprowadził wyrok śmierci na siebie i swoją rodzine...

-... (2013-03-24 18:38:12)

Życie jak płomień zapałki,
jak kryształowa szklanka.
Lśni. Mgnienie. W pył roztarte.
Nie dotrwa do poranka.
Jak zawsze - nie będzie winnych
i nie będzie pokuty.
Zostaną, już niepotrzebne,
ubrania, książki, buty..

- (2013-03-24 12:26:21)

okropna historia,do czego to ludzie są zdolni,nie mogę wyobrazic sobie ile w niektórych ludziach jest zła,obojętności,nienawiści a życie uplywa tak szybko!

-['] (2013-03-24 10:55:52)

Straszna tragedia, słyszę o niej po raz pierwszy.
Wieczne odpoczywanie racz Im dać Panie!

Nasz patronat

Data: 2026-06-27, godz:

Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz w Busku-Zdroju

Buskie Samorządowe Centrum Kultury zaprasza na XXXII Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz, który odbędzie się w dniach od 27 czerwca do 5 lipca w Busku-Zdroju. Wydarzenie od lat przyciąga miłośników muzyki klasycznej i stanowi jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w regionie. Sprawdźcie program tegorocznego festiwalu.



Wróć do góry