Dodane: lkobos Data: 2011-03-08 22:49:11 (czytane: 12718) 
Początki samorządu wiejskiego sięgają czasów średniowiecza. Wtedy to przeniesiono do Polski tak zwane „prawo niemieckie”. Był to wzorzec ustroju wsi stosowany w Niemczech i ustanowiony na polskiej wsi.
Początki samorządu wiejskiego sięgają czasów średniowiecza. Wtedy to przeniesiono do Polski tak zwane „prawo niemieckie”. Był to wzorzec ustroju wsi stosowany w Niemczech i ustanowiony na polskiej wsi. Nie musiało to wiązać się z osadnictwem niemieckim. We wsi na prawie niemieckim chłopi mieli ściśle określone prawa i obowiązki, dzierżawili ziemię opłacając czynsz. Mieli prawo wychodu, czyli prawo odejścia ze wsi po spełnieniu pewnych obowiązków. Na czele wsi stał sołtys (zwany też wójtem), posiadający to stanowisko na prawach dziedzicznych. Sołtys miał prawo zakładania karczem i jatek rzeźniczych. Przysługiwało mu prawo do 1/6 części z czynszów i 1/3 z opłat sądowych. Samorząd wiejski wyrażał się głównie w samorządowym sądownictwie. Mieszkańcy wsi sami wybierali ławników sądowych, którzy pod przewodnictwem wójta sądzili głównie sprawy cywilne podległej im ludności. Był to sąd wiejski zwany też ławą wiejską[1]. W tamtych odległych czasach po raz pierwszy padają takie nazwy jak „wójt”, „sołtys”, „ławnicy”. Te określenia będą później przeniesione do bardziej współczesnych rozwiązań ustrojowych. Prawo niemieckie rozwijało się głównie w czasach średniowiecza. Dzięki niemu chłopi chętniej osiedlali się w takich wsiach. Było to ważne, ponieważ w średniowieczu te obszary dopiero zasiedlano karczując wiekowe puszcze. W następnych wiekach panowie- dziedzice wsi ograniczali prawa społeczności wiejskiej. Sami sprawowali niepodzielną władzę nad mieszkańcami wsi, również władzę sądowniczą. Był to czas gospodarki „folwarczno- pańszczyźnianej” dominującej w XVII i XVIII wieku. Jedyną formą organizowania się ludności były wiece wiejskie, na których uchwalano decyzje dotyczące całej gromady wiejskiej, ale były to formy zwyczajowe, nieusankcjonowane przez prawo.
W czasach Królestwa Polskiego wójt, którym był z mocy prawa właściciel wsi, powoływał na wsiach sołtysów. Od 1859 roku sołtysów wybierali już sami mieszkańcy. Na mocy postanowień dekretu naczelnika państwa z 27 listopada 1918 roku wójtowie i sołtysi byli jednocześnie funkcjonariuszami państwowymi i przedstawicielami władzy samorządowej. Wybierało ich Zgromadzenie Gminne.
W 1933 roku dokonano wielu zmian w funkcjonowaniu gmin wiejskich w Polsce. Według nowej ustawy gminnej[2] zniesiono Zebranie Gminne, czyli zgromadzenie ogółu gospodarzy z terenu gminy. Uprawnienia zniesionego organu przekazano Radzie Gminnej. Namiastką zniesionego Zebrania Gminnego było Zebranie Gromadzkie. Wprowadzono, bowiem podział gmin na gromady wiejskie, które obejmowały jedną lub kilka wsi. Zebranie Gromadzkie zbierało się pod przewodnictwem sołtysa lub jego zastępcy (podsołtysa). Zebranie Gromadzkie uchwalało uchwały dotyczące danej gromady, wybierało sołtysa i jego zastępcę. Wybierało też radnych gromadzkich w liczbie od 12 do 30. Organem wykonawczym gromady był sołtys oraz jego zastępca.
[1] Zarys historii gospodarstwa wiejskiego w Polsce, tom I, Warszawa 1964, s. 409
[2] Dziennik Ustaw nr 35, z dnia 13 maja 1935 roku, poz. 294.
SOŁTYSI GMINY ZBORÓW W 1935 ROKU
|
Kowalski Jan |
Solec |
|
Ząbek Stanisław |
Rzegocin |
|
Osak Józef |
Zagaje |
|
Panek Jan |
Zagórzany |
|
Mól Józef |
Zborów |
|
Buczak Józef |
Magierów |
|
Siodłowski Adam |
Żuków |
|
Jaros Tomasz |
Strażnik |
|
Zaręba Władysław |
Chinków |
|
Doktór Florian |
Włosnowice |
|
Koziarz Jan |
Zagajów |
|
Stępiński Jan |
Kików |
SOŁTYSI GMINY ZBORÓW W 1937 ROKU
|
Figut Mikołaj |
Chinków |
|
Stępiński Jan |
Kików |
|
Buczak Józef |
Magierów |
|
Świech Józef |
Zagórzany |
|
Mól Józef |
Zborów |
|
Ząbek Stanisław |
Rzegocin |
|
Siodłowski Adam |
Żuków |
|
Doktór Florian |
Włosnowice |
|
Kowalski Jan |
Solec |
|
Szczęśniak Adam |
Zagaje Kikowskie |
Przy każdym dopisano „czyta i pisze”
( L. Zugaj, „Dzieje obszaru gminy Solec do 1939 roku”, Lublin 2009)
Dziś sołtysa wybiera zebranie wiejskie, czyli wszyscy pełnoletni stali mieszkańcy wsi. Wybory odbywają się w głosowaniu tajnym, zwykłą większością głosów. Sołtys jako organ wykonawczy wsi jest jeden, ale do pomocy ma już kilkuosobową radę sołecką. W poszczególnych wsiach liczebność ta może się różnić i zgodnie ze statutem wynosić od 3 do 7 osób. Tegoroczne wybory wprowadziły sporo zmian. Nie patrząc na mające dopiero obowiązywać parytety, mieszkańcy wsi już teraz postawili na kobiety. Mamy aż osiem pań sołtysów (w poprzedniej kadencji były dwie). Mamy też sołtysów, którzy pełnią tę funkcję przez cały okres działania samorządu gminnego, czyli od 1990 roku poczynając. Są to: Stanisław Doktór sołtys Wełnina i Jan Kaczmarczyk sołtys Zielonek. W tym roku z sołtysowania zrezygnowali Zenon Pawelec z Chinkowa i Antoni Kołkowski z Żukowa – też pełniący te funkcje od 1990 roku.
Wszystkim nowo wybranym sołtysom życzymy sukcesów.
(mpm)
Nowo wybrani sołtysi na kadencję 2011-2015 (pdf)
Wianki nad Nidą odbyły się nad pińczowskim zalewem. Powróciły świętojańskie tradycje (foto)
Czym jest wspólnota mieszkaniowa i jak działa?
Policjanci odkryli hodowlę skorpionów. W akcji uczestniczył biegły od zwierząt egzotycznych
Udar cieplny może zagrozić życiu. Jak rozpoznać niebezpieczne objawy i skutecznie się chronić?
Święto Kielc 2026. Dżem, Natalia Szroeder i Fukaj na scenie. Trzy dni koncertów i mnóstwo atrakcji
Wianki nad Nidą 2026. Tradycja, konkurs i wspólne ognisko nad pińczowskim zalewem
Kolumbia - Portugalia: zderzenie dwóch stylów gry i wielkich ambicji
Dzień Ojca - wyrazy wdzięczności i życzenia dla wszystkich Ojców
Poszukiwany za zabójstwo 49-latek zatrzymany. Policja zakończyła obławę (video)
Dzień Ojca - wyrazy wdzięczności i życzenia dla wszystkich Ojców
e-Doręczenia w aplikacji mObywatel. Urzędową korespondencję odbierzesz teraz w telefonie
Organizacje pozarządowe: apteka powinna być pełnoprawnym ogniwem systemu ochrony zdrowia
Największy bieg na świecie, który pomaga innym
Dzień Matki - Święto Miłości i Wdzięczności
Nie żyje Stanisław Janicki. Legendarny twórca programu 'W starym kinie' miał 92 lata
Dni Połańca 2026: Anna Wyszkoni i Czerwone Gitary gwiazdami święta miasta
Iga Świątek, Livka i Zeppy Zep głosem młodego pokolenia w nowym projekcie OSHEE
Tydzień Bibliotek zakończy się literackim weekendem z Adamem Ochwanowskim
Kolumbia - Portugalia: zderzenie dwóch stylów gry i wielkich ambicji
II Buskie Ogólnopolskie Spotkania Taneczne już w czerwcu
Buscy karatecy z medalami Ogólnopolskiego Turnieju w Starachowicach
Trwają zapisy do Pucharu Tymbark. Dominika Grabowska zachęca do udziału
Nowe wzmocnienia AKS 1947 Busko-Zdrój przed sezonem 2025/26
80-lecie Pogoni Staszów: Mecz Przyjaźni z Ruchem Chorzów już w sobotę
Dziś weczorem Wiktor Skiba i Marian Ivanitskiy walczą w Polskiej Lidze Boksu!
Wiktor Skiba zwycięża w walce z Krystianem Kopciem! W niedzielę walczy Partryk Głuch!
Wianki nad Nidą odbyły się nad pińczowskim zalewem. Powróciły świętojańskie tradycje (foto)
Święto Kielc 2026. Dżem, Natalia Szroeder i Fukaj na scenie. Trzy dni koncertów i mnóstwo atrakcji
Wianki nad Nidą 2026. Tradycja, konkurs i wspólne ognisko nad pińczowskim zalewem
Dni Ponidzia 2026 w Pińczowie. Trzy dni koncertów i atrakcji. SKOLIM gwiazdą sobotniego wieczoru
Skolim i Zenon Martyniuk wystąpią w Kielcach. Kielecka Gala Disco Polo 2026
Festiwal Kwiatów 2026 w Busku-Zdroju. Trzy dni pełne natury, muzyki i wyjątkowych atrakcji
Eko Dzień Dziecka w Mikułowicach. Strażacy i mieszkańcy wspólnie zadbali o naturę (foto)
Dni Jędrzejowa 2026. B.R.O i Oskar Cyms gwiazdami trzydniowego święta miasta
Marcin Wojniak oficjalnie burmistrzem Pińczowa (foto)
Poseł Michał Cieślak interweniuje ws. systemu SENT
Marcin Wojniak wygrał przedterminowe wybory na burmistrza Pińczowa
Obchody Święta Pracy w Kielcach. Zaplanowano przemarsz i wydarzenia towarzyszące
Grzegorz Braun w Pińczowie. Finał kampanii Konrada Liberka - zapis transmisji
Wybory burmistrza Pińczowa: ośmiu kandydatów spotka się na debacie
Świętokrzyskie struktury Koalicji Obywatelskiej z nowym Zarządem
Wizyta Prezydenta Karola Nawrockiego w naszym regionie
Pińczów wybierze nowego burmistrza. Głosowanie zaplanowano na 26 kwietnia
| Komentarze (0) |
Buskie Samorządowe Centrum Kultury zaprasza na XXXII Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz, który odbędzie się w dniach od 27 czerwca do 5 lipca w Busku-Zdroju. Wydarzenie od lat przyciąga miłośników muzyki klasycznej i stanowi jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w regionie. Sprawdźcie program tegorocznego festiwalu.