swietokrzyskie.info


Poniedziałek, 29 czerwca 2026, Do końca roku 185 dni Imieniny: Pawła, Piotra, Salomei

Wiadomosci

Sołtysi w Gminie Solec-Zdrój wybrani.

Dodane: lkobos Data: 2011-03-08 22:49:11 (czytane: 12718)  Wersja do druku

Początki samorządu wiejskiego sięgają czasów średniowiecza. Wtedy to przeniesiono do Polski tak zwane „prawo niemieckie”. Był to wzorzec ustroju wsi stosowany w Niemczech i ustanowiony na polskiej wsi.

                                   Początki samorządu wiejskiego sięgają czasów średniowiecza. Wtedy to przeniesiono do Polski tak zwane „prawo niemieckie”. Był to wzorzec ustroju wsi stosowany w Niemczech i ustanowiony na polskiej wsi. Nie musiało to wiązać się z osadnictwem niemieckim. We wsi na prawie niemieckim chłopi mieli ściśle określone prawa i obowiązki, dzierżawili ziemię opłacając czynsz. Mieli prawo wychodu, czyli prawo odejścia ze wsi po spełnieniu pewnych obowiązków. Na czele wsi stał sołtys (zwany też wójtem), posiadający to stanowisko na prawach dziedzicznych. Sołtys miał prawo zakładania karczem i jatek rzeźniczych. Przysługiwało mu prawo do 1/6 części z czynszów i 1/3 z opłat sądowych. Samorząd wiejski wyrażał się głównie w samorządowym sądownictwie. Mieszkańcy wsi sami wybierali ławników sądowych, którzy pod przewodnictwem wójta sądzili głównie sprawy cywilne podległej im ludności. Był to sąd wiejski zwany też ławą wiejską[1]. W tamtych odległych czasach po raz pierwszy padają takie nazwy jak „wójt”, „sołtys”, „ławnicy”. Te określenia będą później przeniesione do bardziej współczesnych rozwiązań ustrojowych. Prawo niemieckie rozwijało się głównie w czasach średniowiecza.  Dzięki niemu chłopi chętniej osiedlali się w takich wsiach. Było to ważne, ponieważ w średniowieczu te obszary dopiero zasiedlano karczując wiekowe puszcze. W następnych wiekach panowie- dziedzice wsi ograniczali prawa społeczności wiejskiej. Sami sprawowali niepodzielną władzę nad mieszkańcami wsi, również władzę sądowniczą. Był to czas gospodarki „folwarczno- pańszczyźnianej” dominującej w XVII i XVIII wieku. Jedyną formą organizowania się ludności były wiece wiejskie, na których uchwalano decyzje dotyczące całej gromady wiejskiej, ale były to formy zwyczajowe, nieusankcjonowane przez prawo.

                          W czasach Królestwa Polskiego wójt, którym był z mocy prawa właściciel wsi,  powoływał na wsiach sołtysów. Od 1859 roku sołtysów wybierali już sami mieszkańcy.   Na mocy  postanowień dekretu naczelnika państwa z 27 listopada 1918 roku wójtowie i sołtysi byli jednocześnie funkcjonariuszami państwowymi i przedstawicielami władzy samorządowej. Wybierało ich Zgromadzenie Gminne.

W 1933 roku dokonano wielu zmian w funkcjonowaniu gmin wiejskich w Polsce. Według nowej ustawy gminnej[2] zniesiono Zebranie Gminne, czyli zgromadzenie ogółu gospodarzy z terenu gminy. Uprawnienia zniesionego organu przekazano Radzie Gminnej. Namiastką zniesionego Zebrania Gminnego było Zebranie Gromadzkie. Wprowadzono, bowiem podział gmin na gromady wiejskie, które obejmowały jedną lub  kilka wsi. Zebranie Gromadzkie zbierało się pod przewodnictwem sołtysa lub jego zastępcy (podsołtysa).  Zebranie Gromadzkie uchwalało uchwały dotyczące danej gromady, wybierało sołtysa i jego zastępcę. Wybierało też radnych gromadzkich w liczbie od 12 do 30. Organem wykonawczym gromady był sołtys oraz jego zastępca.          



[1] Zarys historii gospodarstwa wiejskiego w Polsce, tom I, Warszawa 1964, s. 409

[2] Dziennik Ustaw nr 35, z dnia 13 maja 1935 roku, poz. 294.

 

 

 

SOŁTYSI GMINY ZBORÓW W 1935 ROKU

Kowalski Jan

Solec

Ząbek Stanisław

Rzegocin

Osak Józef

Zagaje

Panek Jan

Zagórzany

Mól Józef

Zborów

Buczak Józef

Magierów

Siodłowski Adam

Żuków

Jaros Tomasz

Strażnik

Zaręba Władysław

Chinków

Doktór Florian

Włosnowice

Koziarz Jan

Zagajów

Stępiński Jan

Kików

 

SOŁTYSI GMINY ZBORÓW W 1937 ROKU

 

Figut Mikołaj

Chinków

Stępiński Jan

Kików

Buczak Józef

Magierów

Świech Józef

Zagórzany

Mól   Józef

Zborów

Ząbek Stanisław

Rzegocin

Siodłowski Adam

Żuków

Doktór Florian

Włosnowice

Kowalski Jan

Solec

Szczęśniak Adam

Zagaje Kikowskie

 

Przy każdym dopisano „czyta i pisze”  

 

( L. Zugaj, „Dzieje obszaru gminy Solec do 1939 roku”, Lublin 2009)

 

                     Dziś sołtysa wybiera zebranie wiejskie, czyli wszyscy pełnoletni stali mieszkańcy wsi. Wybory odbywają się w głosowaniu tajnym, zwykłą większością głosów. Sołtys jako organ wykonawczy wsi jest jeden, ale do pomocy ma już kilkuosobową radę sołecką. W poszczególnych wsiach  liczebność ta może się różnić i zgodnie ze statutem wynosić od 3 do 7 osób. Tegoroczne wybory wprowadziły sporo zmian.  Nie patrząc na mające dopiero obowiązywać parytety, mieszkańcy wsi już teraz postawili na kobiety. Mamy aż osiem pań sołtysów (w poprzedniej kadencji były dwie). Mamy też sołtysów, którzy pełnią tę funkcję przez cały okres działania samorządu gminnego, czyli od 1990 roku poczynając. Są to: Stanisław Doktór sołtys Wełnina i Jan Kaczmarczyk sołtys Zielonek. W tym roku z sołtysowania zrezygnowali Zenon Pawelec z Chinkowa i Antoni Kołkowski z Żukowa – też pełniący te funkcje od 1990 roku.

Wszystkim nowo wybranym  sołtysom życzymy sukcesów.

(mpm)

 

wybory_soltysow_2011.pdfNowo wybrani sołtysi na kadencję 2011-2015 (pdf)  


  • Wiadomości z regionu
  • Aktualności
  • Sport
  • Kultura, rozrywka
  • Polityka

Uwaga: Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.

  Komentarze (0)
     

Nasz patronat

Data: 2026-06-27, godz:

Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz w Busku-Zdroju

Buskie Samorządowe Centrum Kultury zaprasza na XXXII Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz, który odbędzie się w dniach od 27 czerwca do 5 lipca w Busku-Zdroju. Wydarzenie od lat przyciąga miłośników muzyki klasycznej i stanowi jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w regionie. Sprawdźcie program tegorocznego festiwalu.




Wróć do góry