W Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 12 listopada 2009r. Nr 2009/C 271/11 został opublikowany wniosek o rejestrację „fasoli korczyńskiej” jako Chronione Oznaczenie Geograficzne złożony przez Stowarzyszenie Producentów Fasoli w Nowym Korczynie.
Jeżeli w ciągu 6
miesięcy nie wpłynie żaden sprzeciw wobec wniosku, nazwa zostanie
zarejestrowana. Pod nazwą „fasola korczyńska” mogą być sprzedawane
wyłącznie suszone nasiona fasoli wielokwiatowej miejscowych populacji
biczykowych, nazywanych „Jasiem Karłowym” (Phaseolus coccineus)
przeznaczone do spożycia przez ludzi. „Fasola korczyńska” może być
wytwarzana w województwie świętokrzyskim na obszarze gmin Nowy Korczyn,
Wiślica, Solec Zdrój i Pacanów w powiecie buskim oraz gminy Opatowiec w
powiecie kazimierskim.
Obszar, na którym wytwarzana jest „fasola korczyńska” położony jest w południowej części makroregionu Niecki Nidziańskiej oraz na Nizinie Nadwiślańskiej. Obszar ten położony jest wzdłuż doliny rzeki Nidy, a jego południowa cześć przy ujściu Nidy do rzeki Wisły. Obszar ten znajduje się na rozległym obniżeniu pomiędzy Wyżyną Krakowsko-Częstochowską, a Wyżyną Kielecko–Sandomierską. Obszar charakteryzuje się rozbudowaną siecią wodną opartą o rzeki - Wisłę i Nidę oraz wysoki poziom wód gruntowych.
Nasiona „fasoli korczyńskiej” charakteryzują się cienką skórką oraz wysokimi walorami kulinarnymi (ograniczony czas gotowania, delikatna konsystencja pozbawiona mączystego posmaku) oraz sensorycznymi (wyczuwalny słodki smak). Wyjątkowość „fasoli korczyńskiej” opiera się na szczególnych cechach jakie zawdzięcza specyficznym czynnikom obszaru geograficznego tych pięciu gmin oraz na renomie.
Jakość „fasoli korczyńskiej” potwierdza w szczególności badanie sensoryczne wskazujące na przewagę tej fasoli pod względem smaku i zapachu, struktury i konsystencji oraz skróconego czasu gotowania spośród fasoli pochodzących z innego obszaru geograficznego. Ponadto, na opisywanym obszarze ukształtowano specyficzne umiejętności ludzkie przejawiające się m. in. wprowadzeniem specjalnych metody uprawy (np. siew przed dniem 8 maja) oraz pozyskiwaniem tego produktu (np. specjalne krosna do suszenia roślin).
Tradycja uprawy „fasoli korczyńskiej” w opisywanym regionie jest bardzo długa. Rozwój produkcji fasoli w Nowym Korczynie i okolicach związany jest z okresem wylewania rzeki Nidy pod koniec lat 50. XX wieku. Powodzie te zniszczyły ówczesne uprawy innych roślin. Na zalanych obszarach zaczęto uprawiać fasolę. Najpopularniejszą odmianą fasoli na tym obszarze były odmiany biczykowe fasoli „Jaś Karłowy”. Warunki uprawy tej odmiany były bardzo sprzyjające, uzyskiwano tu tak dorodne okazy fasoli, o określonej specyfice, że zaczęto ją nazywać „fasolą korczyńską”. Dookreślenie geograficzne było wykorzystywane w celu wskazania i podkreślenia specyficznej jakości. Duża koncentracja upraw tego warzywa przetrwała do dziś. W 1999 r. z szacunkowych 2 500 ha fasoli miejscowych populacji „Jaś Karłowy” uprawianych na całym terytorium kraju, aż 2 375 ha było zlokalizowanych na obszarze tych gmin, co stanowi 95 % całkowitej powierzchni uprawy tej rośliny. Wysoka jakość, delikatny smak oraz bardzo dobre warunki uprawy wpływały na rosnącą popularność „fasoli korczyńskiej”. Popularność i renomę produktu potwierdzają wyróżnienia otrzymywane przez ten produkt, w tym pierwsza nagroda „Perła” w ogólnopolskim konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo”, w 2004 r.
Paweł Zagaja
Stowarzyszeni Producentów Fasoli
Dokumenty:
publikacja Dziennik Urzędowy UE fasola korczyńska
