Jesień oficjalnie zawitała do Polski. W tym roku astronomiczna i kalendarzowa pora roku rozpoczęły się tego samego dnia, 23 września. Przed nami coraz krótsze dni, dłuższe noce i wiele okazji do obserwowania niezwykłych zjawisk na niebie. Choć nazwa równonoc sugeruje, że dzień i noc powinny trwać dokładnie tyle samo, rzeczywistość jest nieco inna. Dlaczego?
W nocy z 22 na 23 września, dokładnie o godzinie 2.08, Słońce przeszło przez punkt równonocy jesiennej, nazywany punktem Wagi. To właśnie ten moment wyznaczył początek astronomicznej jesieni, która potrwa do 21 grudnia. Wówczas o godzinie 21.53 nastąpi przesilenie zimowe.
Tegoroczna jesień astronomiczna rozpoczęła się tego samego dnia co kalendarzowa. Nie zawsze jednak tak się dzieje. O ile daty kalendarzowych pór roku pozostają niezmienne, o tyle astronomiczne zależą od położenia Ziemi względem Słońca.
Czym jest równonoc jesienna?
Równonoc to zjawisko astronomiczne występujące dwa razy w roku - w marcu i we wrześniu. Wyznacza początek astronomicznej wiosny i jesieni.
Dochodzi do niej, gdy Słońce w swoim pozornym ruchu po niebie przecina równik niebieski. Miejsca tych przecięć nazywane są punktami równonocy. We wrześniu nasza dzienna gwiazda przechodzi przez punkt Wagi, a jej promienie padają prostopadle na ziemski równik.
W tym czasie Słońce znajduje się w zenicie nad równikiem, a na obu półkulach Ziemi długość dnia i nocy jest zbliżona.
Dlaczego dzień i noc nie są jeszcze równe?
Wbrew temu, co może sugerować nazwa, podczas astronomicznej równonocy dzień i noc nie trwają dokładnie po 12 godzin. Ich rzeczywiste zrównanie następuje zwykle około dwóch dni później.
Wynika to przede wszystkim ze sposobu wyznaczania wschodu i zachodu Słońca. Dzień rozpoczyna się w chwili, gdy nad horyzontem pojawia się pierwszy fragment tarczy słonecznej, a kończy dopiero wtedy, gdy znika jej ostatni fragment.
Znaczenie ma również refrakcja atmosferyczna, czyli załamywanie promieni słonecznych w atmosferze. Dzięki temu zjawisku widzimy Słońce, nawet gdy znajduje się ono jeszcze nieco poniżej horyzontu.
W efekcie oba te czynniki wydłużają dzień w okresie równonocy o około 11-12 minut.
Jesienne niebo będzie pełne atrakcji
Początek astronomicznej jesieni oznacza, że na półkuli północnej dni będą stopniowo się skracać, a noce wydłużać. Proces ten potrwa aż do przesilenia zimowego, kiedy przypadnie najkrótszy dzień w roku.
Dla miłośników astronomii nadchodzące miesiące to jednak dobra wiadomość. Dłuższe noce oznaczają więcej czasu na obserwowanie gwiazd, planet i innych obiektów na niebie.
Jesień to również okres aktywności znanych rojów meteorów. W październiku będzie można obserwować Orionidy, w listopadzie Leonidy, a w grudniu Geminidy. Przy sprzyjającej pogodzie i niewielkim zanieczyszczeniu światłem nocne niebo może dostarczyć wielu niezapomnianych widoków.
