Dwie publikacje, dwa spotkania i dwa ważne tematy z historii regionu. Na początku września dr Karolina Trzeskowska-Kubasik zaprezentuje wyniki swoich badań dotyczących niemieckiej okupacji na ziemi świętokrzyskiej.
1 września w Busku-Zdroju odbędzie się promocja książki o terrorze niemieckim w Kreishauptmannschaft Busko. 6 września, w Pińczowie autorka przedstawi publikację poświęconą działalności Szarych Szeregów. Obie publikacje są efektem badań prowadzonych przez dr Karolinę Trzeskowską-Kubasik i dotyczą wydarzeń z lat 1939-1945. Pierwsza pokazuje skalę niemieckich represji wobec mieszkańców regionu. Druga opowiada o konspiracyjnej działalności pińczowskich harcerzy.
1 września w Busku-Zdroju. Promocja książki o niemieckim terrorze
Pierwsze ze spotkań odbędzie się we wtorek, 1 września 2026 roku o godz. 17.00 w Domu Zdrojowym w Busku-Zdroju przy ul. Ludwika Waryńskiego 5.
Tego dnia zaprezentowana zostanie książka dr Karoliny Trzeskowskiej-Kubasik „Terror niemiecki na terenie Kreishauptmannschaft Busko w latach 1939-1945”.
Na wydarzenie zapraszają naczelnik Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach dr Robert Piwko oraz burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój Jerzy Szydłowski.
W spotkaniu udział wezmą autorka książki, dr Karolina Trzeskowska-Kubasik z Biura Badań Historycznych IPN, oraz dr Tomasz Domański z IPN w Kielcach, który poprowadzi rozmowę.
29 obozów, 28 aresztów i tysiące ofiar
Temat terroru okupacyjnego na terenie Kreishauptmannschaft Busko przez lata pozostawał na marginesie badań historycznych. W publikacjach dotyczących okresu II wojny światowej na tym obszarze częściej opisywano działalność polskiego podziemia. Znacznie mniej miejsca poświęcano represjom stosowanym przez niemieckiego okupanta wobec ludności.
Jak wskazuje autorka, do dziś wiele miejsc kaźni pozostaje zapomnianych. W historiografii funkcjonowała także opinia o stosunkowo łagodnym przebiegu okupacji niemieckiej na tym terenie. Wyniki przeprowadzonych badań pokazują jednak inny obraz.
Według ustaleń dr Karoliny Trzeskowskiej-Kubasik w latach 1939-1945 na terenie Kreishauptmannschaft Busko funkcjonowało 29 obozów różnego rodzaju, 28 aresztów oraz jedno więzienie.
Skala strat była ogromna. W czasie niemieckiej okupacji śmierć poniosło co najmniej 12 374 mieszkańców Kreishauptmannschaft Busko. Około 20 tysięcy osób wywieziono na roboty przymusowe do III Rzeszy, a ponad 4 tysiące trafiło do niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych.
Książka powstała w ramach projektu Instytutu Pamięci Narodowej „Terror okupacyjny na ziemiach polskich w latach 1939-1945”.
Wstęp na spotkanie 1 września w Busku-Zdroju jest wolny.
6 września w Pińczowie. Historia Szarych Szeregów
Drugie spotkanie z dr Karoliną Trzeskowską-Kubasik odbędzie się w niedzielę, 6 września 2026 roku o godz. 18.00 na wirydarzu Muzeum Regionalnego w Pińczowie przy ul. Piłsudskiego 2A.
Autorka zaprezentuje publikację „Działalność Szarych Szeregów w Pińczowie w latach 1939-1945”.
Tym razem tematem będzie konspiracyjna działalność pińczowskich harcerzy podczas niemieckiej okupacji.
Publikacja składa się z ośmiu krótkich rozdziałów. Dr Karolina Trzeskowska-Kubasik opisuje aktywność harcerzy we wrześniu 1939 roku, strukturę organizacyjną Szarych Szeregów w Pińczowie, a także ich późniejszą działalność.
W broszurze znalazły się informacje o akcjach sabotażowych i dywersyjnych, działalności wydawniczej oraz szkoleniowej. Autorka przedstawia również inne formy zaangażowania młodych ludzi w konspirację.
Osobny rozdział poświęcono tragicznym wydarzeniom z 1 lipca 1943 roku.
Publikację uzupełnia zbiór ilustracji pochodzących zarówno z okresu niemieckiej okupacji, jak i z czasów współczesnych.
Podczas spotkania 6 września uczestnicy będą mogli bezpłatnie otrzymać egzemplarz publikacji „Działalność Szarych Szeregów w Pińczowie w latach 1939-1945”. Organizatorzy zastrzegają jednak, że liczba egzemplarzy jest ograniczona.
Spotkanie odbędzie się na wirydarzu Muzeum Regionalnego w Pińczowie. Wstęp jest wolny.
Dr Karolina Trzeskowska-Kubasik bada historię okupacji
Dr Karolina Trzeskowska-Kubasik jest pracownikiem Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie oraz członkinią projektu „Terror okupacyjny na ziemiach polskich w latach 1939-1945”.
W latach 2014-2019 pracowała w Studium Polski Podziemnej w Londynie. Jest autorką siedmiu książek, współredaktorką kilku monografii naukowych oraz autorką licznych artykułów naukowych i popularnonaukowych publikowanych w prasie krajowej i emigracyjnej.
Początek września będzie więc okazją do poznania dwóch różnych, ale ściśle związanych z regionem historii. Najpierw 1 września w Busku-Zdroju będzie mowa o skali niemieckiego terroru i jego ofiarach. Następnie 6 września w Pińczowie uczestnicy spotkania poznają historię miejscowych Szarych Szeregów i działalności młodych konspiratorów.
