W środę, 12 sierpnia 2026 roku, warto spojrzeć w stronę zachodzącego Słońca, ale koniecznie z odpowiednią ochroną wzroku. Nad Polską będzie można obserwować głębokie częściowe zaćmienie Słońca. Na zachodzie kraju Księżyc przysłoni nawet około 85 proc. tarczy słonecznej. Zjawisko przypadnie na wieczór i zbiegnie się z zachodem Słońca.
/zdj.W.Wróbel/
Od ostatniego częściowego zaćmienia Słońca widocznego z Polski minął niewiele ponad rok (nasz artykuł z 2025r.). Tym razem skala zjawiska będzie jednak znacznie większa. Tak głębokiego zaćmienia nie obserwowaliśmy w naszym kraju od 11 sierpnia 1999 roku.
Jak informuje Karol Wójcicki, popularyzator astronomii i autor „Z głową w gwiazdach”, środowe zjawisko będzie związane z całkowitym zaćmieniem Słońca przebiegającym przez część Europy. Cień Księżyca przejdzie przez Islandię, Atlantyk i Hiszpanię. Polska znajdzie się poza pasem całkowitego zaćmienia, dlatego zobaczymy jego częściową fazę.
Nawet 85 procent tarczy Słońca zostanie zasłonięte
Największe zaćmienie zobaczą mieszkańcy zachodniej części Polski. Księżyc może tam zakryć około 85 proc. tarczy Słońca. W Warszawie będzie to około 79 proc.
Im dalej na południowy wschód, tym zjawisko będzie krótsze. W tej części kraju Słońce schowa się za horyzontem jeszcze przed osiągnięciem maksymalnej fazy zaćmienia.
To właśnie pora zjawiska może sprawić, że będzie ono szczególnie efektowne. Maksimum przypadnie krótko przed zachodem Słońca lub już po nim, zależnie od miejsca obserwacji. Nad horyzontem zobaczymy więc nisko położoną, mocno przysłoniętą tarczę słoneczną.
O której rozpocznie się zaćmienie Słońca 12 sierpnia? Pierwszy kontakt Księżyca z tarczą Słońca nastąpi w Polsce między godz. 19.11 a 19.18. Dokładna godzina zależy od lokalizacji.
Przykładowo w Trójmieście zjawisko rozpocznie się o godz. 19.12, a maksimum przypadnie około 20.04. W Szczecinie początek nastąpi o 19.14, a maksimum około 20.07. W Warszawie zaćmienie rozpocznie się o 19.15, a największą widoczną fazę osiągnie około 20.03.
We Wrocławiu początek przewidywany jest na godz. 19.17, a maksimum na 20.09. W Krakowie zjawisko zacznie się o 19.18, natomiast największa widoczna faza przypadnie około 19.59. W Rzeszowie początek nastąpi o 19.17, a ostatnie minuty obserwacji przypadną na czas przed zachodem Słońca około godz. 19.58.
Gdzie najlepiej obserwować zaćmienie?
Tym razem wybór miejsca będzie miał duże znaczenie. Słońce podczas zaćmienia znajdzie się bardzo nisko nad północno-zachodnim horyzontem.
Najlepiej wybrać teren, z którego widoku nie zasłaniają drzewa, budynki ani inne przeszkody. Dobrym miejscem może być rozległa łąka, skraj pola, brzeg jeziora, plaża lub niewielkie wzniesienie.
Warto pojawić się na miejscu wcześniej. Przy tak niskim położeniu Słońca nawet odległy pas drzew może uniemożliwić obserwację najciekawszej części zjawiska.
Jak bezpiecznie oglądać zaćmienie Słońca?
Podstawowa zasada jest prosta: nie wolno patrzeć bezpośrednio na Słońce bez odpowiedniej ochrony wzroku. Z Polski nie zobaczymy fazy całkowitej, dlatego nie będzie momentu, w którym można bezpiecznie obserwować zaćmienie nieosłoniętymi oczami.
Do bezpośrednich obserwacji należy używać certyfikowanych okularów przeznaczonych do oglądania zaćmień. W przypadku teleskopów, lornetek i aparatów konieczny jest właściwy filtr słoneczny zamontowany przed obiektywem.
Nie należy używać zwykłych okularów przeciwsłonecznych, płyt CD lub DVD, klisz fotograficznych, zdjęć rentgenowskich czy okopconego szkła. Nie zapewniają one odpowiedniej ochrony.
Szczególnej ostrożności wymagają lornetki i teleskopy. Patrzenie przez taki sprzęt na Słońce bez właściwego filtra może doprowadzić do uszkodzenia wzroku.
Chcesz zrobić zdjęcie? Aparat również wymaga ochrony
Fotografowanie zaćmienia teleobiektywem także wymaga odpowiedniego przygotowania. Skierowanie aparatu bezpośrednio na Słońce może uszkodzić sprzęt. Filtr słoneczny powinien znajdować się przed obiektywem.
Smartfonem znacznie trudniej będzie uzyskać wyraźny obraz samej tarczy Słońca. Standardowe szerokokątne aparaty pokazują ją jako bardzo mały element kadru. Lepszy efekt mogą dać teleobiektywy dostępne w części nowszych telefonów, jednak również podczas fotografowania nie należy ryzykować wzroku ani kierować niechronionych urządzeń optycznych na Słońce.
Pogoda może zdecydować o wszystkim
Największą niewiadomą pozostaje zachmurzenie. Ponieważ zaćmienie nastąpi tuż przed zachodem Słońca, nawet chmury znajdujące się daleko od miejsca obserwacji mogą zasłonić tarczę.Warto zwracać uwagę nie tylko na pogodę bezpośrednio nad miejscem obserwacji, ale przede wszystkim na sytuację nad północno-zachodnim horyzontem.
Karol Wójcicki zapowiada transmisję na żywo z Hiszpanii, gdzie będzie obserwował całkowitą fazę zaćmienia. Początek relacji zaplanowano na środę na godz. 19.00.
Częściowe zaćmienie Słońca rozpocznie się w Polsce wieczorem 12 sierpnia. Warto więc wcześniej znaleźć miejsce z odsłoniętym północno-zachodnim horyzontem i przygotować certyfikowaną ochronę wzroku. Kolejna okazja do zobaczenia tak głębokiego zaćmienia nad Polską nie zdarza się często.
