Od 1 stycznia 2015 roku do Stopnicy wraca status miasta! Rada Ministrów pozytywnie odpowiedziała na wniosek gminy w sprawie przywrócenia praw miejskich.
Na podstawie wniosku z uzasadnieniem skierowanym przez Radę Gminy Stopnica do Ministra Administracji i Cyfryzacji za pośrednictwem Wojewody Świętokrzyskiego z 18 marca 2014 roku o nadaniu statusu miasta miejscowości Stopnica, Rada Ministrów po czerwcowym b.r. posiedzeniu wydała rozporządzenie w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy, przedłożone przez ministra administracji i cyfryzacji.
W treści Rozporządzenia znajduje się zapis o nadaniu statusu miasta miejscowościom: Władysławowo woj. pomorskie, Stopnica woj. świętokrzyskie, Chocz woj. wielkopolskie. Tym samym od 1 stycznia przyszłego roku funkcjonować będą na terenie powiatu buskiego dwie miejscowości w randze miasta – Busko-Zdrój i Stopnica.
Przypomnijmy dzieje Królewskiego Miasta Stopnica:
Osadnictwo na obszarze dzisiejszej gminy Stopnica sięga okresu pierwszych Słowian co potwierdzają badania archeologiczne z końca XIX wieku. Odkryto i udokumentowano wówczas istnienie w okolicy Falęcina, Szczeglina wczesnosłowiańskich osad i Szklanowa gdzie do dziś znajduje się tam ślad po istniejącym już w X wieku obiekcie sakralnym rozebranym w latach 1746 - 1758. Pozostałością po nim jest figura sakralna z 1677r. Stopnica była osadą o znaczącej pozycji w początkowym okresie chrześcijaństwa o czym świadczy między innymi ponad 900-letnia historia tutejszej parafii, a istnieją też przypuszczenia, że znajdował się tam dość prężny gród prasłowiański o charakterze rzemieślniczo-rolniczym zaopatrującym rycerstwo i kler.
Pierwsze zachowane wzmianki o Stopnicy pochodzą z roku 1081 a dotyczą
herbu, którym jest w błękitnym polu gotyckiej tarczy złoty klucz
ustawiony w pionie a potem w "Rocznikach" Jana Długosza pod datą 1103 r.
o osadzie i kościele parafialnym skąd kanonik i proboszcz Baldwin
został powołany na biskupstwo krakowskie. To świadczy o tym, że w
ówczesnym czasie Stopnica musiała być znaczącym grodem a jego mieszkańcy
mieli stały kontakt z Krakowem i dworem królewskim. Rosnąca wówczas w
siłę, rozbudowująca się Polska piastowska sprawiała, że powoli wśród
włościan narastała potrzeba zaopatrywania w różnego rodzaju dobra
użytkowe. Odbywało się to na zasadzie wymiany towarów na targach, gdzie
ludność chłopska wyroby rzemieślnicze otrzymywała w zamian za produkty
rolne. Osady targowe istniały przy grodach – tu Stopnica i przy
klasztorach – tu w naszym rejonie Busko i pozostawały pod szczególną
opieką władcy. Otrzymywały prawo targowe, które było zalążkiem
odrębności (w dzisiejszym rozumieniu) sądowo-administracyjnej i osady
tego rodzaju można już nazwać miastami na prawie polskim. Jest to
pierwszy zwiastun statusu miasta dla Stopnicy.
W roku 1144 Mateusz Cholewa - scholastyk stopnicki zostaje biskupem krakowskim a około roku 1226 za panowania Bolesława Wstydliwego Stopnica stała się włością książęcą. Za panowania Władysława Łokietka w 1326r. wzniesiono tu kaplicę św. Anny, z której prowadziło wejście do lochów znajdujących się pod Stopnicą. Ogromne zasługi w podniesieniu znaczenia Stopnicy oddał, mający duży do niej sentyment król Kazimierz Wielki To na jego polecenie powstaje gotycki kościół murowany w miejsce drewnianego, szpital oraz w 1350 zamek obronny z kamienia, który pełnił między innymi dla dworu królewskiego i samego króla funkcję stacji przy drodze z Krakowa do Sandomierza Zniszczony i zaniedbany obiekt wykupiony przez gminę w roku 2004 od likwidowanej Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w Busku-Zdroju został odrestaurowany staraniem władz samorządowych i oddany do użytku w styczniu 2011 roku. Dziś jest siedzibą Gminnego Ośrodka Kultury.
Kościół powstaje z funduszy osobistych króla jako pokuta za zamordowanie ks. Marcina Baryczki. W 1362 roku król Kazimierz nadał Stopnicy prawa miejskie i przywilej, na mocy którego uwolnił ją od wszelkich danin, podatków i ciężarów na okres 16 lat. W roku 1783 zbudowany został w Stopnicy pierwszy wodociąg, w 1786 powstaje jeden z pierwszych w Polsce cmentarzy umiejscowionych z daleka od kościoła.
Czasy spokoju i rozkwitu miasta kończą się z chwilą śmierci króla Zygmunta Augusta.
Status miejski Stopnica straciła po Powstaniu Styczniowym w 1869 roku i została zdegradowana do roli osady. Mimo to w okresie funkcjonowania Księstwa Warszawskiego od 1809 roku Stopnica stała się stolicą rozległego powiatu stopnickiego a w 1816 w Królestwie Polskim także siedzibą władz obwodowych, w skład którego weszły powiaty szydłowski i stopnicki.
W 1880 w skład powiatu stopnickiego wchodziły 23 gminy: Busko, Chmielnik, Drugnia, Gnojno, Grabki, Grotniki, Korczyn, Kurozwęki, Łubnice, Maleszowa, Oględów, Pacanów, Pawłów, Pęczelice, Potok, Radzanów, Stopnica, Szaniec, Szydłów, Szczytniki, Tuczępy, Wójcza i Zborów.
W 1915 roku okupacyjne władze austriackie przeniosły siedzibę powiatu stopnickiego do Buska. 26 października 1939 wraz z utworzeniem przez władze hitlerowskie Generalnej Guberni, powiat stopnicki z siedzibą w Busku, został zastąpiony przez powiat buski.
Po II Wojnie Światowej przywrócono na pewien okres powiat stopnicki jednak został on ostatecznie zlikwidowany 12 marca 1948roku rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. Na jego miejsce utworzono powiat buski.
Historyczne, Królewskie Miasto Stopnica - wraca 1 stycznia 2015 roku do grona miast polskich.
/Robert Gwóźdź/
Kopia wystąpienia Gminy Stopnica o nadanie miejscowości Stopnica statusu miasta. - pdf