W Pińczowie i Busku dobiegają końca przygotowania do obchodów 144 rocznicy bitwy pod Grochowiskami.
Bitwa - uznawana przez wielu historyków za największą batalię zrywu z
1863 roku - rozegrała się w pobliżu maleńkiej wsi położonej na obecnej
granicy gmin i powiatów pińczowskiego i buskiego. Starły się tu wojska
korpusu dowodzonego przez dyktatora Powstania Styczniowego generała
Mariana Langiewicza z siłami carskimi dowodzonymi przez pułkownika
Czengeriego. Bitwa toczyła się na rozległym obszarze pomiędzy
Grochowiskami, Kamedułami i Galowem.
Widowisko jest wielką atrakcją także dla turystów, którzy w rocznicę bitwy przyjeżdżają do Grochowisk. (I. Imona)
Na Ponidziu pamięć o
tamtych wydarzeniach przywrócona została w 1913 roku, kiedy to w 50
rocznicę bitwy gospodarz z Grochowisk Piotr Koza ufundował i sam wykuł
w kamieniu figurę Chrystusa z napisem "Figura pamiątkowa 1913 rok”.
Mariusz Kowalski - dowodzący kieleckim szwadronem kawalerii - jest autorem scenariusza rekonstrukcji bitwy. (I. Imosa)
Już dzisiaj
Rocznicowe
uroczystości rozpoczną się już dzisiaj. O godzinie 17 w sali Biblioteki
Publicznej przy ulicy Nowy Świat w Pińczowie, buski historyk Robert
Osiński wygłosi referat pod tytułem "Z dziejów Powstania Styczniowego
na Ponidziu”. Prelegent jest wielkim znawcą tych zagadnień i jednym z
nielicznych, którym udało się zebrać bardzo bogata bibliografię na
temat bitwy i udziału w niej poszczególnych bohaterów - w tym Alberta
Chmielowskiego, który dziś jest świętym i patronem parafii
uzdrowiskowej w Busku.
Dwa rajdy
W sobotę rano
zarówno z Pińczowa jak i z Buska wyruszą w kierunku Grochowisk grupy
rajdowe harcerzy i młodzieży szkolnej. Z Buska około 450 druhów i
opiekunów z Komendy Hufca ZHP wyruszy o godzinie 8 dwiema trasami:
przez Las Wełecki i Las Winiarski oraz przez Mikułowice, Nowy Folwark i
Kameduły. Będzie tu już 18 rajd buskich harcerzy dla uczczenia rocznicy
bitwy.
W Pińczowie uczestnicy rajdu zbiorą się o godzinie 9
przy pomniku Adolfa Dygasińskiego, skąd wyruszą w pierwszym etapie do
Bogucic. O godzinie 10 w kościele Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
w Bogucicach odprawiona zostanie uroczysta msza święta w intencji
Ojczyzny, a po liturgii uczestnicy rajdu skierują się przez Zakamień do
Grochowisk. Pamiętać należy również, że z Pińczowa do Grochowisk
wiedzie także Niebieski Szlak Turystyczny imienia Wacława
Żelichowskiego, który położył ogromne zasługi na rzecz rozsławienia
miejsca bitwy i popularyzacji zarówno Grochowisk jak i całego Ponidzia.
Wacław Żelichowski był ponadto inicjatorem pierwszych pieszych rajdów w
to miejsce.
Na sobotę władze Pińczowa przygotowały także
autokary, które odjadą z placu przed ratuszem o godzinie 10.30. Tymi
autokarami będzie można także powrócić do Pińczowa.
Przy mogile powstańczej
Około godziny
11.30 na placu przy zbiorowej mogile powstańczej rozpoczną się
oficjalne uroczystości. Przy dźwiękach hymnu narodowego na maszty
wciągnięte zostaną flagi, po czym zebrani wysłuchają Apelu Poległych.
Delegacje młodzieży, organizacji i stowarzyszeń złoża wieńce i wiązanki
przy krzyżu wieńczącym miejsce wiecznego spoczynku powstańców
styczniowych. Po wspólnej modlitwie rozpocznie się widowisko
historyczne, które będzie rekonstrukcją wydarzeń sprzed 144 laty.
Już od kilku dni pod Grochowiskami odbywały się próby i ćwiczenia ze statystami, którzy wezmą udział w widowisku. (I. Imosa)
Bitwa
Na
terenach przylegających do wiejskiej drogi i lasów oraz zagajników,
historyczne grupy rekonstrukcyjne w kostiumach z epoki powstania
odtworzą przebieg głównej batalii. Wszystko toczyć się będzie według
scenariusza opracowanego przez Mariusz Kowalskiego, który dowodzi
Kieleckim Ochotniczym Szwadronem Kawalerii imienia 13 Pułku Ułanów
Wileńskich. Wielką pomocą w opracowywaniu programu widowiska służył
także Robert Osiński, który w dniu bitwy wcieli się w postać
francuskiego pułkownika Fransoise'a Rochebrunne`a, dowodzącego słynnym
odziałem żuawów śmierci.
Ich udział w tej bitwie zdecydowanie
przechylił szalę zwycięstwa na korzyść korpusu Langiewicza. Żuawów,
którzy będą także oddawać salwy honorowe i wezmą udział w szturmie na
stanowiska rosyjskiej artylerii będzie 21. Ponadto widzowie obejrzą
również artylerzystów rosyjskich, którzy przybędą tu z Pawłowic w
gminie Michałów. Dowodzi nimi Janusz Głombiński, który w 2000 roku jako
pierwszy odpalił tu swoją armatę. Do tej grupy artylerzystów dołączy
Regiment Artylerii imienia Jerzego Adama Czartoryskiego, dowodzony
przez Pawła Ciepielę ze Staszowa.
W rekonstrukcji bitwy wezmą
udział także kosynierzy z Połańca i bardzo liczna grupa powstańców z
pińczowskich gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. W strojach carskich
żołnierzy piechoty wystąpi także Grupa Rekonstrukcji Historycznych
"Kampinos” z Warszawy.
Bitwa toczyć się będzie przy
niesamowitych efektach akustycznych i pirotechnicznych, a szarże
kawalerii na stanowiska baterii armat rosyjskich powtarzane będą
wielokrotnie.
Towarzystwo Przyjaciół Ponidzia z Pińczowa zadba
o pamiątkowe karty, które opatrywane będą okolicznościowym stemplem. W
kilku miejscach dla wszystkich uczestników rajdów i widzów serwowana
będzie wojskowa grochówka, a ogrzać się będzie można również przy
płonących ogniskach.
W Kamedułach
Po zakończeniu uroczystości
w Grochowiskach, delegacje obu miast i gmin oraz powiatów przejada do
wsi Kameduły w gminie Busko, gdzie w pobliżu nie istniejącego już
klasztoru znajduje się krzyż poświęcony powstańcom poległym tu w jednej
z batalii.
W niedziele natomiast w kościele Świętego Brata
Alberta przy ulicy Lipowej w Busku odprawione zostanie uroczyste
nabożeństwo w intencji Ojczyzny i patrona parafii, który był
uczestnikiem tej bitwy. Msza rozpocznie się o godzinie 17. Wezmą w niej
udział także buscy żuawi śmierci.
Irena Imosa
źródło: 
